Geloof als werkwoord: wat ik leerde van Elder Holland

Gisteren bereikte ons het bericht dat Jeffrey R. Holland is overleden. Het is een moment van reflectie, niet alleen vanwege de positie die hij bekleedde, maar vooral vanwege de unieke stem die hij gaf aan het menselijk bestaan. Voor mij was hij een van die zeldzame denkers die erin slaagde om de schijnbare kloof tussen het hoofd en het hart te overbruggen. Hij was de ‘scholar-apostle’ die met zijn academische scherpte en diepe menselijkheid een taal sprak die resoneren bleef, lang nadat de toespraak was afgelopen.

Een huwelijk tussen rede en geloof

Wat me altijd het meest heeft aangesproken in de woorden van Holland, is zijn weigering om het verstand uit te schakelen ten gunste van het geloof. In een wereld die vaak vraagt om te kiezen tussen ratio en spiritualiteit, pleitte hij voor een ‘huwelijk’ tussen beide. Hij zag intellectuele uitmuntendheid niet als een bedreiging voor het heilige, maar juist als een uitbreiding ervan.

In een van zijn toespraken aan de Brigham Young University benadrukte hij dat we moeten durven ‘uniek’ te zijn: wetenschappelijk scherp en spiritueel geworteld. Voor mij is dat een blijvende les. De zoektocht naar kennis – de ‘hoe’-vraag van onze wereld – hoeft de ‘waarom’-vraag van onze ziel niet in de weg te zitten. Holland gaf me de taal om te begrijpen dat een scherp analytisch vermogen en een oprecht geloof in het onzichtbare perfect in dezelfde persoon kunnen wonen. Het is geen compromis, maar een verrijking.

De schoonheid van het gebroken vat

Misschien wel zijn meest indrukwekkende bijdrage aan het publieke debat was zijn openheid over het menselijk tekort. Ik heb vaak gezegd dat een gemeenschap van gelovigen geen museum moet zijn voor heiligen, maar een garage voor gedeukte auto’s. Die gedachte vond ik nergens zo krachtig terug als bij Holland. In zijn iconische toespraak ‘Like a broken vessel‘ sprak hij met een ontwapenende eerlijkheid over mentale gezondheid en de rauwheid van het leven.

Hij herinnerde ons eraan dat we ‘vaten zijn in de handen van de goddelijke pottenbakker’. Die metafoor draag ik altijd met me mee. Het leven heeft de neiging om ons te deuken, te breken of simpelweg uit te putten. In religieuze kringen bestaat soms de neiging om die pijn weg te poetsen met clichés, maar Holland deed dat niet. Hij valideerde de pijn. Hij leerde me dat een deuk in het chassis de waarde van de mens niet vermindert. Zijn boodschap was altijd dat we mild moeten zijn voor onszelf en voor de anderen in de garage. We zijn allemaal ‘under construction’, en dat is oké.

Volharden wanneer het licht gedimd is

Een ander thema dat als een rode draad door zijn leven liep, was dat van de spirituele vastberadenheid. We kennen allemaal die momenten waarop we een belangrijke keuze hebben gemaakt, vol overtuiging, om vervolgens direct daarna geconfronteerd te worden met twijfel en tegenwind. Holland had daar een prachtig citaat over: ‘Cast not away therefore your confidence‘.

Hij legde uit dat de grootste weerstand vaak komt nét nadat we een stap in de goede richting hebben gezet. Dat is een principe dat universeel herkenbaar is, of het nu gaat om persoonlijke groei, een nieuw project of een morele keuze. Zijn advies was even simpel als uitdagend: ‘Don’t quit. Keep walking. Keep trying.’ Hij leerde me dat geloven geen passieve toestand is, maar een werkwoord. Het is een actieve keuze om te blijven vertrouwen op het licht dat je hebt gezien, ook als het even donker is om je heen. Die ‘grit’, die spirituele volharding, is een les die ik in elk aspect van mijn leven probeer toe te passen.

Perfectie als eindbestemming, niet als vertrekpunt

We leven in een prestatiesamenleving waarin we constant de beste versie van onszelf moeten presenteren. Ook binnen spiritualiteit kan die druk verstikkend werken. Holland brak die druk open met zijn toespraak ‘Be ye therefore perfect—eventually‘. Hij herinnerde ons eraan dat perfectie een verre bestemming is, geen toelatingseis voor het hier en nu.

Die focus op progressie in plaats van onmiddellijke perfectie geeft lucht. Het stelt ons in staat om te vallen, op te staan en weer verder te gaan zonder de verlammende angst om te falen. Voor mij is dit een van de meest bevrijdende lessen die hij heeft nagelaten: wees geduldig met jezelf. De goddelijke pottenbakker heeft geen haast; Hij is geïnteresseerd in de richting waarin we bewegen, niet in de snelheid waarmee we de finish bereiken.

Een getuigenis van licht

In zijn laatste publieke optreden, slechts enkele weken geleden, was hij fysiek zichtbaar broos. Maar zijn stem en zijn visie waren krachtiger dan ooit. In ‘And now I see‘ sprak hij over het licht dat de mist verdrijft. In een tijd waarin we ons vaak verliezen in de complexiteit van de moderne wereld, was hij een ankerpunt.

Wat ik van hem meeneem, is dat de diepste waarheden vaak de meest eenvoudige zijn. Hij zag mensen nooit als nummers of als abstracte concepten, maar als individuen met een oneindige potentie. Hij leerde me dat de krachtigste stem niet die van de perfecte expert is, maar die van de mens die zijn eigen gebrokenheid heeft geaccepteerd en van daaruit anderen de hand reikt.

Een laatste groet

Jeffrey R. Holland was voor mij een mentor die ik nooit persoonlijk heb ontmoet, maar wiens woorden mijn interne kompas hebben helpen vormen. Hij leerde me dat je een intellectueel kunt zijn zonder cynisch te worden, een leider zonder je kwetsbaarheid te verliezen, en een zoeker naar waarheid zonder je verstand bij de deur achter te laten.

De lessen blijven, ook nu de leraar er niet meer is. De ‘gedeukte auto’ moet weer de weg op, en de dagelijkse taken roepen. Maar ik doe het met een hernieuwde focus op wat hij ons altijd voorhield: wees vriendelijk voor elkaar, werk hard, en verlies nooit je vertrouwen in het licht, zelfs niet op de dagen dat de mist het dikst is.

Bedankt voor de woorden, de passie en de onvermoeibare hoop.