Geloven in tijden van netflix-abonnementen

Als je de krantenkoppen in Europa leest, lijkt de conclusie helder: religie is op sterven na dood. Kerken worden omgebouwd tot bibliotheken, lofts of skateparken, en de secularisatie lijkt onstuitbaar. Maar als ik naar de wereldwijde data kijk – echt in de cijfers duik – dan zie ik een heel ander verhaal. Een verhaal dat me fascineert, niet alleen als gelovige, maar ook als iemand die dagelijks bezig is met mensen, organisaties en groei.

Het christendom sterft niet. Het is aan het verhuizen. En wat nog interessanter is: de vormen van geloof die het hardst groeien, zijn niet de ‘gemakkelijke’ varianten, maar juist de stromingen die het meeste van hun leden vragen.

De verrassende cijfers

Laten we eerst even de mythe van de krimp doorprikken. Wereldwijd zijn er nu zo’n 2,64 miljard christenen. Dat is een derde van de wereldbevolking. En belangrijker: het christendom groeit jaarlijks met 0,98%, wat sneller is dan de groei van de wereldbevolking zelf.

Maar de groei is ongelijk verdeeld. Terwijl Europa inderdaad krimpt (-0,54% per jaar), zien we in Afrika een explosie van 2,59% groei per jaar. Het zwaartepunt verschuift. Er is echter een ‘stille race’ bezig tussen drie grote takken van het christendom, en de resultaten zijn ronduit verrassend.

Ten eerste zijn er de Evangelische christenen. Je zou denken dat die vooral in de Amerikaanse ‘Bible Belt’ zitten, maar daar stagneert de groei. Waar groeien ze wel? In Iran en Afghanistan. Ja, je leest het goed. In Iran, een islamitische republiek, groeit de evangelische populatie met bijna 20% per jaar. Mensen riskeren daar letterlijk alles voor hun nieuwe geloof.

Dan de Rooms-Katholieke Kerk. Jarenlang hoorden we verhalen over achteruitgang en schandalen. Maar in 2025 zien we een trendbreuk. Wereldwijd kwamen er in één jaar tijd 15 miljoen katholieken bij. Zelfs in de VS treden er nu meer mensen toe tot de kerk dan dat er vertrekken , en in het seculiere Frankrijk steeg het aantal volwassen dopen met 32%.

En tot slot mijn eigen geloofsgemeenschap, de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen. Hoewel kleiner in absolute aantallen, is het momentum hier ongekend. In 2024 werden er 308.682 bekeerlingen gedoopt, het hoogste aantal in bijna dertig jaar. Sterker nog, de periode van juni 2024 tot juni 2025 markeert het hoogste aantal bekeerlingendopen in de hele 195-jarige geschiedenis van de kerk. En opvallend, ook in Europa kennen we een groei van meer dan 20%.

Waarom ‘high demand’ religie wint

Wat hebben deze drie groeiers gemeen? Ze vragen iets van je.

In een tijd waarin alles ‘on demand’ en vrijblijvend is, zou je verwachten dat mensen op zoek gaan naar een ‘religie-lite’. Een beetje spiritualiteit zonder verplichtingen. Maar de data toont het tegenovergestelde. De liberale kerken lopen leeg, terwijl de groepen die duidelijke leefregels hebben, zendingsdrang tonen en offers vragen, exploderen.

Zoals de analyse het stelt: geloof roept nog steeds, vooral daar waar het ‘duidelijk spreekt, opoffering vraagt en transformatie belooft’. Mensen zijn blijkbaar op zoek naar fundamentele verandering, niet naar een bevestiging van de status quo.

De achilleshiel: de achterdeur staat open

Toch is het niet alleen maar hosanna. Als ik met mijn HR-blik naar deze organisaties kijk, zie ik een enorm ‘retentie-probleem’.

• Evangelischen groeien als kool, maar in de VS gaat 33% van de leden inmiddels nooit meer naar de kerk.
• De Katholieke Kerk wint veel zielen, maar verliest er ook het meest aan ‘religieuze switching’; 39% van de ex-katholieken identificeert zich nu als niet-religieus.
• En ook bij ons, de heiligen der laatste dagen, zien we dat de oprichting van nieuwe wijken en ringen de ledengroei niet bijhoudt. Dat suggereert dat een significant deel van de bekeerlingen helaas niet actief blijven.

Dit is waar het verhaal breder wordt dan religie alleen. We zien namelijk exact hetzelfde patroon bij vakbonden, serviceclubs en vrijwilligersorganisaties. Iedereen kampt met wat ik de ‘commitment-crisis’ noem. Wat dus een paradox vormt met de eerdere vaststelling dat high demand religies net groeien. Daarover straks meer.

Van lidmaatschap naar abonnement

We leven in een wereld van abonnementen. We nemen een proefperiode, kijken of het bevalt, en als het even tegenzit of te veel tijd kost, swipen we naar de volgende optie. Die mentaliteit sijpelt door in onze diepste overtuigingen.

De paradox van 2025 is dat we wanhopig op zoek zijn naar gemeenschap en zingeving (daarom die recordaantallen dopen), maar dat we de vaardigheden zijn verleerd om ons langdurig te binden aan instituten die die zingeving faciliteren. We willen de vruchten van de gemeenschap, maar schrikken terug voor de wortels die daarvoor nodig zijn.

Een les voor ons als heiligen der laatste dagen

We mogen blij zijn met die recordcijfers. Het feit dat we de hoogste bekeerlingengroei in bijna dertig jaar zien, bevestigt dat onze boodschap resoneert. Mensen zoeken in 2025 blijkbaar niet naar de weg van de minste weerstand, maar juist naar een geloof met inhoud en structuur. We hoeven ons dus niet te verontschuldigen voor de hoge standaarden die we hebben; dat is juist onze aantrekkingskracht.

Maar de kloof tussen het aantal dopen en de groei van nieuwe wijken is een spiegel voor ons allemaal. Als bedrijfsleider weet ik: nieuwe klanten werven is één ding, ze houden is iets anders. In de kerk is dat niet anders. De zendelingen brengen mensen binnen via de voordeur, maar het is aan ons – de gewone leden – om de achterdeur dicht te houden.

De les uit de data is helder: mensen zijn bereid tot grote offers en verandering, maar ze haken af als ze geen echte, blijvende connectie vinden. In een wereld van vluchtige ‘abonnementen’ en eenzaamheid, moet onze wijk de plek zijn waar vriendschap niet oppervlakkig is. Onze grootste uitdaging voor de komende jaren is niet zozeer ‘meer bekeren’, maar ‘beter opnemen‘. We moeten zorgen dat iemand die net gedoopt is, zich niet alleen een ‘lid op papier’ voelt, maar een onmisbaar onderdeel van de familie. Daar ligt onze echte huiswerkopdracht.