Waarom de hel (waarschijnlijk) leeg is: een optimistisch geloof in God

In mijn dagelijkse werk draait alles om systeemdesign. Als wij software bouwen, kijken we naar de ‘user journey’. Wat is het doel van de gebruiker? En belangrijker: is het systeem zo ontworpen dat de gebruiker dat doel ook daadwerkelijk haalt?

Stel je voor dat ik een platform lanceer waarbij ik vooraf weet dat 95% van de gebruikers zal falen, gefrustreerd zal afhaken of voor altijd geblokkeerd wordt vanwege één verkeerde klik. Je zou mij – terecht – een incompetente architect noemen. Een goed systeem is ontworpen voor succes, niet voor falen.

Toch is dat precies het beeld dat veel mensen, en helaas ook veel christelijke stromingen, eeuwenlang hebben geschetst van God en het hiernamaals. Het traditionele beeld is binair: een smalle, exclusieve hemel voor de ‘lucky few’ die precies de juiste theologische vinkjes hebben gezet, en een eeuwige verdoemenis voor de rest.

Voor mij als vader, als ondernemer en als gelovige wringt dat. Hoe kan een God, die we ‘Vader’ noemen en die almachtig is, een plan ontwerpen met zo’n catastrofaal faalpercentage?

Het antwoord dat ik in mijn geloof heb gevonden in de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen, is even simpel als revolutionair: het systeem is niet gebouwd om ons buiten te houden. Het is gebouwd om ons thuis te brengen.

De Vader die wacht, niet de Rechter die zoekt

De kern van mijn overtuiging als heilige der laatste dagen is dat onze relatie met God letterlijk een ouder-kindrelatie is. Dit is geen metafoor. Wij geloven dat wij allen geestkinderen zijn van hemelse ouders.

Denk even na over wat ouderschap betekent. Als mijn kinderen het huis uitgaan, hoop ik dan dat ze struikelen? Zoek ik naar redenen om de deur op slot te draaien als ze een fout maken? Natuurlijk niet. Mijn diepste wens is dat ze groeien, leren, gelukkig worden en dat de relatie met hen in stand blijft.

Waarom zouden we van een volmaakte God verwachten dat Hij minder geduld en liefde heeft dan wij, onvolmaakte vaders?

In onze theologie is het doel van God niet om te selecteren en te scheiden, maar, zoals we in onze schriften lezen: ‘om de onsterfelijkheid en het eeuwige leven van de mens tot stand te brengen‘. Zijn ‘werk’ is ons succes. Hij staat niet aan de finishlijn met een stopwatch en een rode kaart; Hij is de coach die meeloopt.

Geen uitsluiting, maar onbeperkte kansen

Dit brengt me bij de rol van Jezus Christus. In veel religieuze gesprekken voelt het soms alsof religie een mechanisme van uitsluiting is: “Jij hoort er niet bij, want jij doet X of gelooft Y niet.”

Ik zie het evangelie van Christus echter als een verhaal van radicale insluiting. De verzoening van Christus is geen beperkte dekking voor een select groepje polishouders. Het is een oneindige kracht die bedoeld is om iedereen te bereiken.

Het unieke van onze leer is dat we geloven dat die kansen niet stoppen bij de dood. Voor iemand die logisch nadenkt, is het idee dat je eeuwige bestemming afhangt van de toevallige geografische locatie of tijd waarin je geboren bent, onrechtvaardig. Iemand die in de 12e eeuw in Azië werd geboren, heeft nooit van Jezus gehoord. Of een kind dat vlak na de geboorte sterft zonder gedoopt te zijn? Is hij verdoemd?

Bij ons is het antwoord volmondig: nee. De dood is geen deadline. Het is eerder een verhuizing. Wij geloven dat het leerproces, de groei en de mogelijkheid om het evangelie te omarmen doorgaan in de geestenwereld. Dit betekent dat miljarden mensen die hier nooit de kans kregen, die aan de overkant alsnog krijgen. Niemand wordt afgeschreven wegens een gebrek aan informatie of gelegenheid.

Een spectrum van glorie

En zelfs voor hen die uiteindelijk andere keuzes maken, is God genadiger dan we vaak denken. Joseph Smith, de stichter van onze kerk, had een visioen dat het klassieke hemel-hel model volledig openbrak. Hij zag geen binaire uitkomst, maar ‘vele woningen’.

Wij geloven in ‘graden van glorie’. De zon, de maan en de sterren worden gebruikt als metaforen voor de verschillende niveaus van heerlijkheid die mensen zullen beërven. Het fascinerende hieraan is dat zelfs de laagste graad van glorie – voor mensen die God bewust niet hebben gevolgd – nog steeds een plek is die onze stoutste dromen overtreft en waar je liever zou zijn dan hier op aarde.

Zo diep zit de genade van God: zelfs voor degenen die ‘falen’ volgens de hoogste standaarden, voorziet Hij in een plek van rust en vrede, niet van eeuwige marteling. De ‘hel’ (in de zin van een plek waar je nooit meer uitkomt en oneindig lijdt) is in onze theologie zo goed als leeg, gereserveerd voor de weinigen die met volle kennis van zaken de waarheid actief bestrijden.

Wat dit voor mij betekent

Deze theologie van optimisme verandert alles.

• Het neemt de angst weg. Ik hoef niet bang te zijn voor een God die wacht tot ik struikel.
• Het maakt me milder naar anderen. Iedereen zit op zijn eigen tijdlijn van ontwikkeling, en die tijdlijn stopt niet bij het graf.
• Het motiveert. Het leven is geen angstige test, maar een avontuurlijke leerschool om – stapje voor stapje – meer zoals onze Vader te worden.

Voor iedereen die zoekende is, die religie de rug toe heeft gekeerd vanwege de hardheid of de exclusiviteit ervan: ik nodig je uit om deze visie eens te overwegen. Het is een geloof waarin de Deur altijd openstaat, en waarin de Vader niets liever wil dan dat al zijn kinderen, hoe lang de reis ook duurt, uiteindelijk weer thuiskomen.