Generatieve AI en het geven van toespraken in de kerk

Stel je het volgende voor: je krijgt van de bisschop de vraag om een toespraak te geven in de zondagse samenkomst. Voor sommigen roept dat enthousiasme op, voor anderen vooral zenuwen. Niet iedereen voelt zich comfortabel met schrijven of spreken voor een groep. En in een tijdperk waarin we overal toegang hebben tot krachtige AI-tools, ligt de verleiding voor de hand: waarom niet gewoon ChatGPT of Gemini openen, ‘schrijf een toespraak over geloof of bekering’ intypen, en klaar? Binnen een minuut heb je een tekst die goed klinkt.

De vraag is: is daar iets mis mee?

De valstrik: je eigen groei en de Heilige Geest uitschakelen

Mijn ervaring leert me dat de grootste begunstigde van een toespraak niet de toehoorder is, maar jijzelf. Het voorbereiden van een toespraak geeft je de kans om te leren, te reflecteren en je hart te veranderen. Het is een uitnodiging om in de Schriften te duiken en de Heilige Geest om leiding te vragen. Het is in die processen, en niet in een door AI gegenereerde tekst, dat je groeit. Door het hele proces over te slaan en te vertrouwen op AI, ontnemen we onszelf die kostbare kans.

Een ander cruciaal punt is de connectie met de toehoorders. Vaak horen we verhalen van mensen die na een toespraak naar ons toe komen en zeggen: ‘Dat was precies wat ik nodig had.’ Zo’n toespraak voelt dan als een direct antwoord op een gebed. Dat gebeurt niet zomaar. Het is een gevolg van inspiratie, van luisteren naar de Heilige Geest en van delen wat jou is gegeven. Artificiële intelligentie kan nooit een substituut zijn voor de inspiratie van de Heilige Geest. Door te vertrouwen op AI, schakel je de Heilige Geest uit en ondermijn je de potentie van je toespraak om een antwoord op gebed te zijn voor iemand anders.

Een toespraak geven is geen kennisoverdracht. Als dat het doel zou zijn, dan zou Google of AI dat even goed kunnen. We komen elke zondag samen om verbinding te maken: met onze hemelse Vader en met elkaar. Die verbinding ontstaat door menselijke kwetsbaarheid. Door te delen waar we zelf mee worstelen, waar we in geloven en wat we geleerd hebben, laten we zien dat we allemaal gebroken mensen zijn die de verzoening nodig hebben. Die kwetsbaarheid is wat ons samenbrengt en wat diepe, intermenselijke connecties creëert. AI kan die kwetsbaarheid niet tonen, en daarom is het te gevaarlijk om je volledig op te verlaten.

De zegen: AI als een nuttig gebruiksvoorwerp

AI is geen toverstokje dat al ons werk uit handen neemt, maar wel een extreem nuttig gebruiksvoorwerp, net zoals een pen of een typemachine. Ik gebruik AI dagelijks in mijn werk, en het is een onmisbare assistent geworden. Vanwege een handicap kan ik niet meer typen. AI stelt mij in staat om mijn gedachten uit te spreken, ze om te zetten in tekst en te structureren. Voorheen was het schrijfproces voor mij het creatieve proces. Nu gebruik ik AI als een mechanische stenograaf die mijn gedachten uitschrijft en ordent. Mijn woorden en gedachten blijven mijn eigen.

Daarnaast is AI een krachtig hulpmiddel voor onderzoek. Als ik een toespraak schrijf, gebruik ik het om snel informatie te vinden. Stel, ik wil weten wat ouderling Gong over AI heeft gezegd in een conferentietoespraak. AI kan de toespraak voor me vinden, de belangrijkste punten samenvatten en me helpen mijn gedachten te ordenen. Het is een startpunt, een hulpmiddel om op het juiste spoor te komen.

Maar wees gewaarschuwd: vertrouw niet blindelings op de resultaten. De verantwoordelijkheid om de informatie te verifiëren blijft altijd bij jezelf liggen. AI is niet perfect. Het genereert soms onjuiste referenties of halve waarheden. Controleer dus altijd of de informatie die je gebruikt klopt.

Een stapje verder is het gebruik van AI als reflectiepartner. Wanneer ik een eerste opzet van een tekst heb, durf ik weleens aan AI te vragen: ‘Wat vind jij hiervan?’ Het is vergelijkbaar met het vragen van een vriend om feedback, en ik vind het een waardevolle manier om een nieuw perspectief te krijgen. Maar ook hier geldt: het is de input die je krijgt, geen vervanging voor je eigen denken en je eigen inspiratie.

De waarschuwing van Elder Gong

Elder Gerrit W. Gong sprak in de Algemene Conferentie van april 2024 over artificiële intelligentie. Hij erkende dat het een nuttig hulpmiddel kan zijn, maar hij gaf een duidelijke waarschuwing: AI kan nooit de inspiratie van de Heilige Geest vervangen. Hij moedigde ons aan om voorzichtig te zijn in het gebruik ervan, juist omdat gemak ons kan misleiden.

Dat betekent niet dat we AI volledig moeten afwijzen, maar wel dat we helder moeten onderscheiden wat het kan en wat het nooit zal kunnen. Het is een nuttig instrument, maar geen bron van openbaring.

Een uitnodiging om te groeien

Generatieve AI kan zeker helpen, ook in een kerkelijke context. Het kan fungeren als je assistent, je stenograaf en je onderzoeker. Maar laat je niet bedriegen: het mag nooit de plaats innemen van je eigen groei en je eigen zoektocht naar inspiratie.

Een toespraak geven is een uitnodiging om te groeien, om je hart te veranderen en om verbinding te maken met je broeders en zusters. Laat die kans niet door je vingers glippen door te vertrouwen op een algoritme. Gebruik AI als het nuttige hulpmiddel dat het is, maar zoek de inspiratie en de verbinding altijd bij jezelf en bij de Heilige Geest. Dat is de enige manier om een toespraak te geven die niet alleen het verstand raakt, maar ook het hart.

Als bisschop zie ik het als mijn taak om jullie uit te nodigen tot groei, en niet tot gemak. Ik gun iedereen de vreugde die ik zelf ervaar wanneer ik in de voorbereiding de stem van de Geest voel. Dat gevoel dat je niet alleen staat, dat God je begeleidt en je woorden geeft — dat is onbetaalbaar.

AI kan veel, maar het kan je dat nooit geven. Laat je dus niet bedriegen. Laat AI je niet beroven van de kans die de Heer je geeft om te groeien in geloof en in verbinding.

Dat is mijn uitnodiging aan jullie, met veel liefde: durf kwetsbaar te zijn, durf de Geest te zoeken, en vertrouw erop dat jouw woorden, hoe eenvoudig ook, genoeg zijn. Want met de Geest erbij zijn ze meer dan genoeg.