The Courage to Keep Living

Een paar weken geleden las ik het bericht over het overlijden van Margriet Hermans. Het raakte me. Een vrouw die heel Vlaanderen kende, met een uitgesproken stem en een groot hart, kreeg eind april te horen dat ze kanker had. Half mei bleek het om een zeldzame vorm te gaan, met weinig behandelopties. Enkele weken later was ze er niet meer. Ze koos voor euthanasie, omringd door haar familie.

Wat een verschrikkelijke snelheid. Voor haar, voor haar dochter Celien, voor iedereen die van haar hield. Ik heb dat verhaal met ontroering gelezen, en mijn eerste gevoel was er een van diep respect. Respect voor haar, voor haar gezin, en voor een beslissing die ik niet de mijne hoef te maken om ze te kunnen eerbiedigen.

En toch bleef er iets bij me hangen. Iets dat ik moeilijk kan negeren, ook al weet ik dat ik daarmee geen populaire mening verkondig.

Het zijn twee woorden.

Twee woorden die een richting kiezen

In de berichtgeving rond haar keuze, en in zoveel andere berichten over euthanasie, hoor ik telkens dezelfde woorden terugkomen. Moedig. Verstandig. Ik kom ze ook tegen in het debat dat nu volop gevoerd wordt over de uitbreiding van euthanasie. En het stoort me, niet omdat ik die woorden iemand misgun, maar omdat ze stilletjes een richting kiezen.

Niemand zegt het met zoveel woorden. Niemand schrijft letterlijk dat euthanasie de juiste keuze is en dat de andere weg de verkeerde is. Maar door consequent één keuze ‘moedig’ en ‘verstandig’ te noemen, ontstaat er een sfeer. Een sfeer waarin meeklinkt dat blijven lijden niet menswaardig is. Dat wie een last dreigt te worden, beter kan loslaten. Dat de waardige uitweg de dood is. En wie dan iets anders kiest, wie blijft vechten, krijgt impliciet het etiket van de minder verstandige, de minder moedige opgekleefd.

Daar ben ik het gewoonweg niet mee eens.

Want is euthanasie wel de moedige keuze? Ik weet het oprecht niet. Vanuit een moreel standpunt, en evengoed vanuit een filosofisch standpunt, valt er minstens evenveel te zeggen voor het tegendeel. Je zou kunnen argumenteren dat het juist moed vraagt om niet te kiezen voor het einde van de strijd. Om het lijden niet te ontlopen maar te dragen. Ik zeg dat niet om iemand te veroordelen, ik zeg het om aan te tonen hoe weinig vanzelfsprekend het is dat het woord ‘moed’ altijd aan dezelfde kant van de tafel ligt.

Laat ik daar meteen heel duidelijk over zijn. Ik vind niet dat we wie voor euthanasie kiest daarom als laf moeten beschouwen. Dat is een conclusie die ik nadrukkelijk niet trek. Ook die keuze vraagt sterke gevoelens, diepe overtuiging, en vaak een onmenselijk zware afweging in omstandigheden die ik niet ken en die ik niemand toewens. Het een sluit het ander niet uit. Mijn punt is een ander. Ik wil de toon verleggen, niet de schuld.

Jilke

Toen ik hierover nadacht, moest ik denken aan Jilke Michielsen.

Jilke was wielrenster, voormalig Belgisch kampioene op de weg en in het tijdrijden, een van de grootste talenten van haar generatie. In 2023, ze was achttien, kreeg ze de diagnose van een agressief Ewing-sarcoom, een zeldzame vorm van botkanker. In de zomer van 2024 leek ze kankervrij. Die vreugde was van korte duur. De ziekte keerde terug en bleek niet meer te genezen.

En dan komt het. Jilke regelde haar eigen begrafenis. Maar ze weigerde op te geven en af te tellen. Ze haalde haar rijbewijs. Ze begon aan een opleiding biomedische wetenschappen aan de universiteit. Ze leefde, zoals ze het zelf zei, van scan tot scan, en bleef tot het laatste opvallend positief. Haar motto: niet zagen, gewoon genieten. Op 15 mei 2026 verloor ze, amper negentien jaar oud, haar strijd.

Ik stel me dan de vraag. Is dat niet ook moedig? Blijven leven. Er blijven voor gaan. Je niet laten definiëren door je ziekte, zelfs niet wanneer je weet hoe het afloopt. Voor mij is daar geen enkele twijfel over. Dat is moed in haar zuiverste vorm. En het is een soort moed waar onze samenleving veel te weinig woorden voor overheeft.

Waarom ik dit niet lichtzinnig zeg

Ik wil hier niet over het leven van anderen oordelen vanuit een comfortabele zetel. Daarom deel ik iets persoonlijks, ook al valt dat me niet makkelijk.

In 2018 kreeg ik een hersenbloeding. Daarop volgde een zware operatie die niet verliep zoals het hoorde. Het zag er op dat moment naar uit dat ik nooit meer zou kunnen lopen, en dat ik voor de rest van mijn leven een last zou zijn voor mijn gezin. De revalidatie was lang. En ik moet eerlijk zijn. In die maanden heb ik diep in de put gezeten.

Wanneer ik daar zat, op de bodem, heb ik gedacht: het is genoeg geweest. Geef mij maar een spuit. Ik weet dat ik mijn eigen gevoelens van toen niet zomaar mag projecteren op iemand anders, en dat doe ik ook niet. Maar het is een ervaring die ik wil delen, juist omdat ik weet hoe het voelt wanneer de moed op is. Telkens wanneer ik het niet meer zag zitten, wanneer ik de kracht om te strijden niet meer vond, dook diezelfde gedachte op.

En telkens was er iets dat me terugtrok. Gebed. Geloof. En vooral de steun van mijn gezin. Het besef dat ik er nog wilde zijn voor hen, dat we er samen nog het beste van konden maken, gaf me opnieuw de moed om te vechten. Dat heeft me geholpen om terug te knokken.

Ik wil daar geen wonderverhaal van maken. Het is niet zo dat moed elke sterfelijke ziekte overwint. We worden niet onsterfelijk door ons geloof, en wie blijft vechten verliest soms toch, zoals Jilke. Dat is echt niet wat ik beweer. Maar ik geloof wel dat het moed vergt om door te gaan wanneer het moeilijk is. Wanneer er uitdagingen voor je staan die onoverwinnelijk lijken, en die zonder het uitzicht op het eeuwige misschien ook werkelijk onoverwinnelijk zijn.

Paulus schrijft in Romeinen 5:3-4 dat de verdrukking volharding werkt, en de volharding beproefde standvastigheid, en die standvastigheid hoop. Dat is geen mooie spreuk om op een tegeltje te zetten. Het is een orde van zaken. Lijden dat gedragen wordt, kan iets vormen wat anders nooit had kunnen ontstaan. En in 2 Korintiërs 4:16 staat dat ook al vergaat onze uiterlijke mens, de innerlijke van dag tot dag vernieuwd wordt. Voor mij blijft daarbij altijd meespelen dat dit leven een gave is, geschonken door onze hemelse Vader, en dat het iets betekent om daar zorgzaam mee om te gaan.

De toon die ik hoop te zetten

Ik droom niet van een samenleving die mensen veroordeelt. Ik droom van een samenleving die de juiste woorden op de juiste plaats legt.

Laten we wie vecht, wie doorgaat, wie het leven blijft vastpakken samen met het lijden, óók moedig noemen. Verstandig zelfs. Laten we een bloemetje werpen naar iedereen die kiest om verder te gaan en manieren zoekt om verder te vechten. Niet omdat de andere keuze laf is, dat is ze niet, maar omdat we vandaag bijna alleen die ene kant van het verhaal van woorden voorzien.

Want dat is wat me echt verontrust. Niet de individuele beslissing, die respecteer ik. Maar de stille opmars van een sfeer waarin de uitweg van de dood de enige juiste keuze lijkt te worden. Waarin blijven leven iets wordt waarvoor je je bijna moet verantwoorden.

Laten we het omdraaien. Laten we aanzetten tot leven. Laten we de moed prijzen om door te gaan, ook wanneer het uitzichtloos lijkt. En laten we daarbij het respect tonen voor het leven dat we gekregen hebben.

Niet zagen, gewoon genieten, zei Jilke. Misschien is dat wel het moedigste wat een mens kan zeggen.